«گنجینه تاریخ ایران»،نخستین تاریخ جامع وکامل ایران که بوسیله یک مورخ ایرانی نوشته شد.

p4060110widowphotoviewes

f6da661d30176a9f673c34b906723748

            تاچندسال پیش ماتاریخ کامل وجامع نداشتیم*.درحالی که می دانیم تاریخ شناسنامه یک ملت است وتنهاداشتن هویت ملی هم بس نیست وبرای نگهداشتن وشناساندن هویت ملی بایدتاریخ ابتداتاانتهای ملت وکشورایران وبه گفته ساسانیان «ایرانشهر» رانوشته ودراختیارمردم آن وکشورهای دیگرقراردادوتابه حقوق سیاسی وجغرافیایی واقتصادی مااعتراف نمایندوبه آن احترام بگذارند.ازاین نظرکشورتازه بنیادمالزی ازماکه تاریخی ده هزارساله داریم جلوتراست ورهبران آن کشورپس ازاعلام استقلال،یکی ازکارهای مهمی راکه انجام دادند،تالیف کتابی شش جلدی برای تاریخ پانصدساله مالزی بوده است.

         ما تنهاتاریخهایی داشتیم که گرچه برای نوشتن آنهازحمت کشیده شده بودولی،اگرکسی می خواست تاریخ طولانی وپرماجرای کشورخویش ایران راکه بطورمنظم جمع آوری ونوشته شده باشدبخواند،وازنتیجه گیریهای آن بهره مندگردد،وجودنداشت وتنهادرسالهای اخیرکتاب تاریخ ایران کیمبریج توانست تااندازه زیادی این جای تهی راپرکند.پیش ازوقوع انقلاب اسلامی برای نخستین بارتاریخ ایران کمبریج بوسیله خاورشناسان وتعدادی ازمورخین ایرانی نوشته شدکه آنطور که بایدجامع وکافی نبودولی باارزش بود..بویژه که ازطرف یک مرکزعلمی فرهنگی معتبرهدایت می شد.

         نخستین مورخ ایرانی که تاریخ سراسری کشورمارانوشت دکتر عبدالعظیم رضایی است.پیش ازاویعنی پیش ازجنگ جهانی دوم مرحوم حسن پیرنیامشغول نوشتن تاریخ ایران باستان بودکه وقوع جنگ جهانی وسپس یورش متفقین به ایران آن کوشش راناتمام گذاشت وپیرنیاهم دست ازنوشتن برداشت.زیرا،یکی ازمشکلات بوجودآمده گرانی کاغذبود.بخش دوم ازتاریخ ایران یعنی دوره اسلامی رانیزقراربودشادروان عباس اقبال آشتیانی بنویسدکه آنهم نوشته نشد.

          ذبیح اله منصوری هم بنابه نوشته مجله سپیدوسیاه قصدداشت تاریخ ایران رادر۵۰ جلدبنویسدولی بعلت توقیف نشریه موفق به انجام آن کارنشد.پس ازانقلاب هم دوباره کارخودراآغازکردامابازهم مجله سپیدوسیاه توقیف وباردیگرنوشته وی که تاریخ جامع وکامل ایران بود،ازپیشرفت بازماند.دکتربهزادی صاحب امتیازوسردبیرنشریه سپیدوسیاه درسال ۵۸ که برای دریافت شماره های کسری مجله سپیدوسیاه به دفتروی رفته بودم می گفت: منصوری سرزمین جاویدرابزرگترین اثرزندگی خودمی داندوقصدداردآن رادریک نسخه قطورچاپ کند.

          درسال ۱۳۴۵ تعدادزیادی ازمورخین ایرانی وخارجی بوسیله محمدرضاشاه به همآیشی درتهران دعوت شدندویک زنجیره سخنرانی هم انجام شدتاتاریخ ایران نوشته شود.اماچون انگیزه ملی وهمت می خواست وشاه ومسئولین فرهنگی وی این انگیزه وهمت را نداشتند،به سرنوشت «لژیون خدمتگزاران بشر»دچارشدودرعمل کاری انجام نگرفت.

         نخستین تاریخ جامع وسراسری که بوسیله خودایرانیهانوشته شد«گنجینه تاریخ ایران » بودکه توسط زنده یاددکترعبدالعظیم رضایی باصرف هفت سال وقت وکارشبانه روزی واستفاده از۵۰۰جلدکتاب مرجع وترجمه هاویادداشت های فراوان انجام شد.

       دکترعبدالعظیم رضایی میلاددرسال ۱۳۱۱درروستای بیارک شهریارشهرستان کرج که ازپیش مدارک تحصیلی متعدددرکارشناسی وپساکارشناسی راگرفته وبرای ادامه تحصیل هنوزرشته علمی موردنظرخودراپیدانکرده بود،به تحصیل دررشته ادیان دردانشگاه تهران پرداخت ودکترای خودراازآن دانشگاه گرفت.وی ازکوچکی به مطالعه روی آورده بودودریازده سالگی مجموعه شعرداشت ویک کتابخانه شامل ده هزارنسخه کتاب هم بوجودآورد.

        دکترعبدالعظیم رضایی پس ازهفت سال کارشبانه روزی توانست تاریخ ایران تاپایان دوره قاجاررادر۱۲جلدبنویسدکه بحق کارتوان فرسایی بودو اراده پولادین می خواست وننوشتن دوره پهلوی خودازروی تدبیربودوکاردرستی هم انجام داد.زیرا،این دوره هنوزتاریخی نشده بودوروشن هم نبودوسرانجام سلامتی خودرانیزازدست دادودرسال ۱۳۸۷ درسن ۷۶ سالگی * * دنیا رابه درودگفت.

         برای دریافتن بزرگی کاری که وی انجام دادبایدبیادآوریم که وی این کاربزرگ رابه تنهایی وباهمت فراوان خودانجام داد.

         توضیحی کوتاه درموردکتابهای دوازده گانه «گنجینه تاریخ ایران» به این ترتیب توضیح داده می شود:

         جلدنخست  :          پیشدادیان وکیانیان

         ایران درکهن ترین روزگاران که ازجغرافیای طبیعی فلات ایران آغازمی شودوتمدن آن دوره وفلزکاری ،معماری ،دینهای زرتشت،مانی ومزدک وبه دیگردینهای آن دوره وبه پیشدادیان وکیانیان ومسایل اجتماعی آن دوره می پردازد.

         جلدوم:              ایران وهمسایگان آن

            مانندسومر،بابل،آشور،ایلام،وپارس.وروابط حکومتهای پیش ازمادهاباپارسیان.وآنگاه پیدایش وفروپاشی ایلام جدیدوفهرست پیامبران ونقش مهمی که قوم یهوددرادیان وازآن راه دردگرگونیهای دنیای باستان داشته است.

       جلد سوم :              مادها

     وضعیت کوه نشینهادربرابرآشوریها،هیتها،میتانیها،کنعانیهاوپیدایش آغازین دولت درسرزمین ماد.پیدایش اقوام پارس ومادوپادشاهی پایداردرماد.فروپاشی نینواوپایان امپراتوری آشور.وناچارگردن نهادن مادهادربرابرپارس ها.

       جلد چهارم:              پارسهاوشاهنشاهان هخامنشی

پیروزی کوروش برآستیاگ پادشاه مادوچگونگی رشدوپرورش اودرپارس وماد.خدمات کوروش به تمدن بشری وبویژه خدا پرستی او.ویژگیهای تمدن ایرانی درزمان کوروش. انقلابی که کوروش دردنیای باستان بوجودآورد.پادشاهی کمبوجیه و روی کارآمدن گئوماتای مغ وکشته شدن وی بدست هفت نفرپارسی.

داریوش بزرگ وفروخواباندن شورش های استان هاومخالفت مناطق یونانی نشین وبدنبال آن جنگهای ایران ویونان.

     جلد  پنجم  :          خشایارشاه وفعالیتهای جنگی وی مانندعبورازهلس پونت وجنگهایی که درخاک کوهستانی  یونان درگرفت وپیروزیهای پارسیهادرآتن.اردشیریکم،خشایارشاه دوم،داریوش دوم،اردشیردوم،اردشیرسوم.آرش وداریوش سوم.گسترش تمدن ایران دردوره داریوش یکم.

     جلد ششم :              اسکندروجانشینان وی درایران.

     جلد هفتم ساسانیان:    منابع تاریخ ساسانیان               ،شاپوریکم،زندگی وپیام مانی،جنگهای ایران وروم،بهرام یکم ،اصل ونصب واندیشه های مزدک وکشتارمزدکیان، بزرگمهروشخصیت وی،بهرام چوبین،پناهنده شدن فیلسوفان یونان به ایران و…

    جلد هشتم  :          هرج ومرج های پس ازخسروپرویز     یورش مسلمانان به ایران وجنگهای بوجودآمده،اوضاع ایران درزمان ساسانیان وبویژه اواخرآن.

    جلد نهم:              ایران واسلام           جغرافیای عربستان،روانشناسی واندیشه عرب،گروههاوقبیله های عرب، سخنان تورات درباره عرب، بت پرستی،زندگی وجنگهای پیامبراسلام،بعثت وهجرت،جنگهای ایرانیان وعربهادرزمان مامون،ودرپایان فروپاشی خلافت وپیدایش سلسله های کوچک ایرانی.

     جلد دهم:            ایران واسلام   حکومت های پس ازوروداسلام به ایران،طاهریان،صفاریان،سامانیان،خاندان زیار،خاندان بویه،آذربایجان هنگام چیره شدن عربها.

    جلد یازهم:          غزنویان وسلجوقیان ،کوچ ترکان به ایران،علوم وادبیات ازیورش عرب تایورش مغول. خوارزمشاهیان،مغول وتیموریان.

    جلد دوازدهم:         صفویان،افشاریان،زندیه وقاجار.انقلاب آرام وتغییررژیم سیاسی.

       کتابهای دکترعبدالعظیم رضایی بویژه دوکتاب «تاریخ ده هزارساله ایران» درچهارجلدو«گنجینه تاریخ ایران» در دوازده جلددرنمایشگاههای بهاری کتاب سال ایران ازپرفروشترین کتابهای تاریخی نمایشگاه بوده است.وکتاب اخیرتاسه  سال پیش به چاپ هجدهم رسیده بود.بنابراین موردپذیرش مردم ایران قرارگرفته است.

     دکترعبدالعظیم رضایی درپیش گفتارکتاب « اصل و نسب و دین های ایرانیان باستان » ضمن اشاره به دلایل خود برای پرداختن به پژوهش های تاریخی ونگارش چنین کتاب هایی می نویسد : « … لازم است که مردم ایران ازاصل ونسب خویش آگاهی هرچه تمام تروکامل تریابندوبدانندکه دانش ماازشرق وغرب نیست،بلکه برعکس،دانش آن هاازایرانیان است . تازه به دوران رسیده های شرق وغرب که از روی نادانی ،ملت ماراوحشی وناآگاه می دانند،بدانندزمانی که آنان درتوحش کامل به سرمی بردندومکان ومسکن شان معلوم نبود،ایرانیان درتمدن وفرهنگ وآموختن به مردم دنیا سرآمدجهانیان بودند.***

     این نوشتاربرای این بوده است که ازیکی ازفرزندان تواناوفرزانه ایرانشهریادی بشود.به گفته فردوسی:

       چو نیکی کند کس تو یادش بکن       ممان تا شود رنج نیکان کهن

       ازیادکردن نیکان وخدمتگذاران این کشورنبایدکوتاهی کرد.مباداکه رنج آنهافراموش شودوازیادبرود.بایدارزش خدمتگذاران به کشورخویش رابدانیم وازآنها قدردانی کنیم.نوابغ ومیهن دوستانی که درآینده دراین کشورظهورخواهندکرداگرببینند مانندهای آنها که درگذشته می زیستند،موردبزرگداشت مردم ایران قرارگرفته اند،تشویق شده وفعالیتهای آنان برای خدمت به ملت ایران افزونترخواهدگشت.

         بجااست این نکته رایادآوری کنیم شاه که همیشه بادی هم به غبغب داشت،باتمام قدرت ودارایی ها که دراختیارش بود واطرافیان دانشمند،نتوانست بآنچه که مطرح کرده بودیعنی نوشتن تاریخ کامل وجامع ایران برسدوهنگام رفتن ووداع باقدرت،درسال ۱۳۵۷ آنچه که وی درگردهمآیی علمی سال ۱۳۴۵بعنوان هدف تعیین کرده بود،وجودنداشت.اما،یک نفرآموزگاربااراده وتواناودارای انگیزه ملی توانست به تنهایی آن کارراانجام دهد.واین نکته باارزشی است که یک نفرعاشق به تنهایی هم می تواند کارهای بزرگی انجام دهد،درحالیکه یک فردهرزه وبی انگیزه وباامکانات بسیار،نمی تواند به آن هدف برسد.

        *-عبارت« تاریخ جامع و کامل» ایران رانخستین بارشادروان ذبیح اله منصوری درسال ۱۳۴۵که همایش تاریخ ایران درتهران تشکیل شد،وقراربودتاریخ کامل ایران نوشته شودولی بجایی نرسید،بکاربرد.مجله سپیدو سیاه شماره ۱۰۸۶

          **- تارنمای همشهری

          ***- تارنمای ایران باستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *